Histerektomi Nedir? Nasıl Yapılır?

Histerektomi nedir, nasıl yapılır sorusu; miyom, aşırı adet kanaması, rahim sarkması, adenomyozis, endometriozis veya jinekolojik kanser şüphesi nedeniyle rahim alma ameliyatı önerilen kadınların en çok araştırdığı konuların başında gelir. Bu ameliyat, yalnızca rahmin alınması olarak düşünülmemelidir; ameliyatın kapalı mı açık mı yapılacağı, rahim ağzının korunup korunmayacağı, yumurtalıkların alınıp alınmayacağı, menopoz etkisi, cinsel yaşam ve iyileşme süreci her hastada farklı değerlendirilir. 

Histerektomi Nedir?

Histerektomi, rahmin cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Rahim alındıktan sonra adet kanaması olmaz ve gebelik mümkün değildir. Bu nedenle ameliyat kararı, özellikle çocuk sahibi olma planı olan hastalarda çok dikkatli değerlendirilmelidir.

Histerektomi iyi huylu hastalıklar için yapılabileceği gibi bazı jinekolojik kanserlerde de tedavinin önemli bir parçası olabilir. Ameliyatın kapsamı hastalığın nedenine, rahmin büyüklüğüne, hastanın yaşına, yumurtalıkların durumuna ve genel sağlık özelliklerine göre belirlenir.

Histerektomi Hangi Durumlarda Yapılır?

Histerektomi, ilaç tedavisi veya daha sınırlı yöntemlerle kontrol altına alınamayan bazı rahim hastalıklarında gündeme gelir. Her miyom, her kanama veya her rahim sarkması doğrudan rahim alma ameliyatı gerektirmez. Öncelikle tanı netleştirilmeli ve hastaya uygun alternatifler değerlendirilmelidir.

Histerektomi şu durumlarda planlanabilir:

• Büyük veya şikâyet yapan miyomlar
• İlaçla düzelmeyen aşırı adet kanaması
• Rahim sarkması
• Adenomyozis
• İleri endometriozis
• Rahim, rahim ağzı veya yumurtalık kanseri şüphesi
• Kronik pelvik ağrı ve seçilmiş jinekolojik hastalıklar

Histerektomi Türleri Nelerdir?

Histerektomi tek tip bir ameliyat değildir. Total histerektomide rahim ve rahim ağzı birlikte çıkarılır. Subtotal histerektomide rahim alınır, rahim ağzı bırakılır. Radikal histerektomi ise genellikle jinekolojik kanserlerde daha geniş doku çıkarılması gereken durumlarda uygulanır.

Bazı hastalarda rahimle birlikte tüplerin alınması önerilebilir. Yumurtalıkların alınması ise ayrı bir karardır. Rahim alınırken yumurtalıklar her zaman alınmaz. Bu karar yaş, menopoz durumu, yumurtalık hastalığı, kanser riski ve hastanın beklentilerine göre verilmelidir.

Histerektomi Nasıl Yapılır?

Histerektomi farklı cerrahi yöntemlerle yapılabilir. Abdominal histerektomide karından kesi ile rahim çıkarılır. Vajinal histerektomide rahim vajinal yoldan alınır. Laparoskopik histerektomide karındaki küçük kesilerden kamera ve özel aletlerle işlem yapılır. Robotik histerektomi ise laparoskopik cerrahinin robot yardımlı şeklidir.

Hangi yöntemin seçileceği rahmin büyüklüğüne, hastalığın tipine, daha önce geçirilmiş ameliyatlara, vajinal doğum öyküsüne, rahim sarkması olup olmamasına ve cerrahın değerlendirmesine göre belirlenir. Amaç, hastaya en güvenli ve en uygun cerrahi yolu seçmektir.

Kapalı Histerektomi Nedir?

Kapalı histerektomi, genellikle laparoskopik veya robotik yöntemle yapılan rahim alma ameliyatını ifade eder. Bu yöntemde büyük karın kesisi yerine küçük kesiler kullanılır. Kamera yardımıyla rahim, yumurtalıklar, tüpler, damarlar ve çevre dokular görüntülenir.

Kapalı yöntem uygun hastalarda daha küçük kesi, daha az yara yeri problemi, daha konforlu iyileşme ve günlük yaşama daha hızlı dönüş avantajı sağlayabilir. Ancak çok büyük rahim, yoğun yapışıklık, ileri endometriozis veya kanser şüphesi olan bazı hastalarda açık yöntem daha uygun olabilir.

Robotik Histerektomi Nedir?

Robotik histerektomi, rahim alma ameliyatının robot yardımlı minimal invaziv yöntemle yapılmasıdır. Ameliyatı robot kendi başına yapmaz. Cerrah, robotik konsoldan üç boyutlu büyütülmüş görüntüyle ameliyat alanını izler ve robotik kolları yönetir.

Robotik cerrahi; dar pelvis alanında hassas diseksiyon, ince dikiş ve çevre dokuların daha net görüntülenmesi açısından bazı hastalarda avantaj sağlayabilir. Ancak her histerektomi hastası için robotik cerrahi şart değildir. Yöntem seçimi kişiye özel yapılmalıdır.

Histerektomi Ameliyatında Yumurtalıklar Alınır Mı?

Histerektomi sırasında yumurtalıkların alınıp alınmayacağı her hastada ayrıca değerlendirilir. Yumurtalıklar korunursa hormon üretimi devam edebilir. Yumurtalıklar iki taraflı çıkarılırsa, menopozda olmayan hastalarda cerrahi menopoz gelişebilir.

Mayo Clinic, histerektomi sırasında yumurtalıkların alınabileceğini; yumurtalıklar alınmasa bile bazı hastalarda menopozun daha erken yaşanabileceğini belirtir. Bu nedenle yumurtalık kararı yalnızca ameliyat kolaylığına göre değil; hormon sağlığı, kanser riski, yaş ve hasta beklentisi dikkate alınarak verilmelidir.

Histerektomi Sonrası Menopoz Olur Mu?

Rahim alındığında adet kanaması biter; ancak yumurtalıklar korunmuşsa hormon üretimi devam edebilir. Bu durumda hasta adet görmez ama hemen menopoza girmeyebilir. Yumurtalıklar da alınırsa sıcak basması, gece terlemesi, vajinal kuruluk ve duygu durum değişiklikleri gibi menopoz belirtileri daha hızlı başlayabilir.

Menopoz etkisi hastanın yaşına ve ameliyat kapsamına göre değişir. Bu nedenle ameliyat öncesinde yumurtalıkların korunması, alınması ve hormon desteği gerekip gerekmediği ayrıntılı konuşulmalıdır.

Histerektomi Cinselliği Etkiler Mi?

Histerektomi sonrası cinsel yaşam kişiden kişiye değişir. Ameliyat öncesi ağrı, aşırı kanama veya rahim sarkması gibi sorunlar varsa, bu şikâyetlerin düzelmesiyle cinsel yaşam daha konforlu hale gelebilir. Ancak iyileşme tamamlanmadan cinsel ilişki önerilmez.

Cinselliği etkileyen faktörler arasında ameliyat nedeni, vajinal iyileşme, yumurtalıkların alınıp alınmaması, menopoz belirtileri, psikolojik süreç ve partner iletişimi yer alır. Devam eden ağrı, kuruluk veya ilişki sırasında rahatsızlık olursa kadın doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Histerektomi Riskleri Nelerdir?

Histerektomi sık uygulanan bir jinekolojik ameliyat olsa da her cerrahi işlem gibi risk taşır. Kanama, enfeksiyon, pıhtı, anesteziye bağlı sorunlar, mesane, bağırsak veya idrar kanalı yaralanması, yara yeri problemleri ve uzun iyileşme süreci görülebilir.

Riskler ameliyatın açık, vajinal, laparoskopik veya robotik yapılmasına; rahmin büyüklüğüne, hastanın kilosuna, önceki ameliyatlara, endometriozis veya yapışıklık varlığına ve ek hastalıklara göre değişir. Bu nedenle ameliyat öncesi hazırlık ve doğru yöntem seçimi çok önemlidir.

Histerektomi Sonrası İyileşme Nasıldır?

İyileşme süresi ameliyat yöntemine göre değişir. Kapalı veya vajinal histerektomi sonrası toparlanma daha kısa olabilirken, abdominal yani açık ameliyatta iyileşme süreci daha uzun sürebilir. 

İlk haftalarda ağır kaldırmamak, kabız kalmamak, yara bakımına dikkat etmek, hafif yürüyüş yapmak ve kontrol randevularını aksatmamak önemlidir. Ateş, kötü kokulu akıntı, yoğun kanama, şiddetli karın ağrısı veya idrar yapamama durumunda doktora başvurulmalıdır.

Sonuç

Histerektomi kararında en önemli nokta, ameliyatın gerçekten gerekli olup olmadığını ve hangi yöntemin hasta için en doğru seçenek olduğunu belirlemektir. Op. Dr. Sultan Buğday, kadın hastalıkları ve doğum uzmanlığıyla hastanın şikâyetlerini, ultrason bulgularını, rahim-yumurtalık durumunu, kanama nedenini, çocuk isteğini, menopoz beklentisini ve genel sağlık durumunu birlikte değerlendirir.

Amaç; gereksiz rahim alma ameliyatından kaçınmak, ameliyat gereken hastalarda ise kapalı, vajinal, robotik veya açık yöntemler arasından en uygun yolu seçerek güvenli, kişiye özel ve yaşam kalitesini artıran bir tedavi süreci planlamaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Histerektomi Rahim Alma Ameliyatı Mıdır?

Evet. Histerektomi, rahmin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Ameliyatın kapsamına göre rahim ağzı, tüpler veya yumurtalıklar da alınabilir.

Histerektomi Hangi Doktor Tarafından Yapılır?

Histerektomi kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılır. Gerekli durumlarda jinekolojik onkoloji, üroloji veya farklı branşlardan destek alınabilir.

Kapalı Histerektomi Herkese Yapılır Mı?

Hayır. Kapalı yöntem uygun hastalarda avantajlı olabilir; ancak büyük rahim, ciddi yapışıklık, kanser şüphesi veya anatomik zorluklarda farklı yöntemler gerekebilir.

Histerektomi Sonrası Adet Görülür Mü?

Rahim alındıktan sonra adet kanaması olmaz. Yumurtalıklar korunmuş olsa bile rahim olmadığı için adet görülmez.

Histerektomi Sonrası Menopoza Girilir Mi?

Yumurtalıklar alınırsa menopoz gelişir. Yumurtalıklar korunursa hasta hemen menopoza girmeyebilir; ancak menopoz zamanlaması kişiden kişiye değişebilir.

Histerektomi Cinsel Yaşamı Bitirir Mi?

Hayır. İyileşme tamamlandıktan sonra birçok hasta cinsel yaşamına devam edebilir. Ancak ağrı, kuruluk veya psikolojik etkiler varsa doktor desteği alınmalıdır.

Histerektomi Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

İyileşme süresi ameliyat yöntemine göre değişir. Kapalı ve vajinal yöntemlerde toparlanma daha kısa olabilir; açık ameliyatta süreç daha uzun sürebilir.